Mały Leksykon Halembski

Szczegóły

Opublikowano: sobota, 18, styczeń 2014 18:58

Odsłony: 4332

MAŁY LEKSYKON HALEMBSKI

A • B • C • Ć • D • E • F • G • H • I • J • K • L • Ł • M • N • Ń • O • P • R • S • Ś • T • U • V • W • Z • Ź • Ż

B

UŻYTE ZNAKI I SKRÓTY

* urodził się

† zmarł

► odsyłacz

APK Archiwum Państwowe Katowice

czł.  członek

dł. długość

dyw. dywizja

ks. ksiądz

OFM - Franciszkanie

RKS Robotniczy Klub Sportowy

Wlkp. Wielkopolski

tys. tysiąc

zesp. zespół

zob. zobacz

MPJ -  Mistrzostwa Polski Juniorów

MPJM - Mistrzostwa Polski Juniorów Młodszych

BADURA ALFONS

(*9.04.1884, Nowa Wieś-†po 1969 Nowy Bytom); powstaniec śląski, uczęszczał do szkoły w ►HALEMBIE (1900-1908), robotnik w hutach Hugona, Silesia w Lipinach; w ►TRZECIM POWSTANIU ŚLĄSKIM walczył w 7 kompanii (d-ca Ludwik CIPA), na szlaku bojowym od Halemby do Góry św. Anny; aktywny członek ►ZWIĄZKU POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH, ►ZJEDNOCZENIA ZAWODOWEGO POLSKIEGO; obrońca granic państwowych (1939) na odcinku Czarny Las; zesłany na roboty przymusowe  do III Rzeszy. W l.1945-1958 pracownik Huty Pokój w Nowym Bytomiu.

APK ZBOW i D, sygn. 207.

BAGER

, zob. ► BIELSZOWSKI LAS

BAGIENNA ULICA

, zob.  ►ULICE W HALEMBIE, KŁODNICY I STAREJ KUŹNICY.

BAGIER,

, nazwa topograf. miejsca na terenie ►BOROWEJ WSI po dawnej kopalni piasku podsadzkowego eksploatowanego  dla kopalni Bielszowice. Zob. ►  PIASKOWA ulica.

.B i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin :2014.

BAGIER

, nazwa topograf. miejsce po dawnej kopalni piasku w ►KŁODNICY, w okolicach ►TORU KOLEJOWEGO prowadzącego z kopalni ►HALEMBA-WIREK na ►PANEWNICKĄ HAŁDĘ

.B i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin :2014.

BAGIER

zob. ►WIELGI

.B i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin :2014.

BAGNA

, dominujący element krajobrazu ziem ►MIKOŁOWSKIEJ KASZTELANI i ►PSZCZYŃSKIEGO KSIĘSTWA, przyległych do l. brzegu ►KŁODNICY, jej dopływów i ►LUBINOWSKIEJ PUSZCZY  (CZAJCZE B., Długie B., ►GRZYBÓWKA, Kadelowe B., Koszarnia, Machulcowa Niwa, Mały Borowiec, Gałkowe, Mechowe B., Łoskot, ►PANIOK, Przewierch, Smuga, Szczawiok, Wesołka, Wielki Borowiec, ►WIELKIE BAGNO, Żłobek, w okresie Średniowiecza; przez długie wieki uniemożliwiał rozwój osadnictwa tych ziem; po 1360 sukcesywnie meliorowane przez osadników na polecenie książąt pszczyńskich; nawiązuje do nich nazwa ul. Bagiennej. Obecnie B. występują m. in. w ►JAMNY DOLINIE.

Lit.: L. Musioł,  Ligota, Panewniki, Stara Kuźnia. Monografa historyczna, (maszynop.) Katowice, 1969; Zarys dziejów Ligoty i Panewnik od zarania do czasów współczesnych : praca zbiorowa / pod red. Grzegorza Płonki. Katowice 2010.

BAJKOLANDIA

, nazwa ►Miejskiego Przedszkola nr 39 przy ul. ►SOKOLSKIEJ, w budynku dwukondygnacyjnej o zwartej zabudowie; 2 oddziały w ►GIMNAZJUM NR 8 zał. 1981 jako Przedszkole Zakładowe Kopalni Halemba; w 1992 przejęte przez gminę miejską Ruda Śląska. 9 grup (218 dzieci w wieku od 3 do 6 lat.); od 2001 obecna nazwa izba regionalna, ogród, pracownie: logopedyczna, gimnastyka korekcyjna; organizator (od 2005) konkursu na Palmę Wielkanocną, popularyzacja gwary  śląskiej; osiągnięcia:  w konkursie na „Śląską Szopkę Bożonarodzeniową” Muzeum Miejskie im. M.Chroboka (14 nagród i wyróżnień; Dyrektorzy : Weronika Chroń, Halina Karkoszka, Bożena Skutela. P. Kobzur.

Strona internetowa http://bajkolandia.edupage.org/text2/?Pierwsze ćwierćwiecze przedszkola , „Wiadomości Rudzkie” 2006, nr 44.

BAJKOLANDIA; WIDOK OD UL SOKOLSKIEJ (2015)

Więcej zdjęć tutaj

BAKES  TADEUSZ

(*22.04.1913, Kołomyja-†18.12.1971, Halemba); uczestnik wojny obronnej IX 1939; wzięty do niewoli: jeniec oflagów Prenzlau, Neubrandenburg, Gross Born; od 1945 w Ludowym Wojsku Polskim. czł. Centralnego Zespołu Artystycznego, od 1946 na Górnym Śląsku; od 1959 pracownik w Miejskiej Radzie Narodowej w Nowym Bytomiu i w Rudzie Śląskiej, kierownik Wydz. Kultury, referatu nadzoru w Wydziale Spraw Wewnętrznych; w l. 1967-1971 dyrektor Biblioteki Miejskiej w Rudzie Śląskiej. Pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

Inskrypcja nagrobkowa na cmentarzu parafialnym w Halembie; K. Gałuszka, Miejska Biblioteka Publiczna w Rudzie Śląskiej, Ruda Śl. 1999.

K. Gałuszka, Miejska Biblioteka Publiczna w Rudzie Śląskiej, Ruda Śl. 1999;

BALATON

, pub. przy ul. ►SOLIDARNOŚCI 7 na ►HALEMBIE II; powstał w poł. l. 70 XX w. jako kawiarnia I kat. w ►CENTRUM HANDLOWO-USŁUGOWYM  Urządzenia do darta.

Lit.: S. Dworak, A. Ratka, Ruda Śląska : przewodnik- Ruda Śl. 1984.

BALTAZAR VON PROMNITZ

(*1488, Lasocin k. Gorzowa - †20 01. 1562 ,Nysa), syn Caspara von Promnitz, biskup wrocławski od 1539 r., tolerował protestantyzm na Śląsku. Właściciel dóbr w Żarach i Pszczynie. Starosta generalny Śląska od 1540 r. Po długotrwałym procesie w 1550 odkupił ►STARĄ KUŹNICĘ (hamernię i wieś) od ► TURZONÓW. Pochowany w bazylice św. Jakuba i św. Agnieszki w Nysie.

BANIK ROBERT

(*29.05.1898, Bielszowice-†28.01.1945, Halemba), górnik, pracownik kopalni Bielszowice; powstaniec śląski; jedna z 28 osób zamordowanych przez Armię Czerwoną zob. ►ARMII CZERWONEJ DZIAŁALNOŚĆ W 1945; nazwisko upamiętnione zawiera tablica pamiątkowa na ►CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE.

Źródła: Inskrypcja –zapis na pamiątkowej tablicy (Cmentarz komunalny w Halembie); AKAD Katowice, Księga pogrzebowa parafii Matki Boskiej Różańcowej w Halembie; strona internetowa Pracownia Powstań Śląskich.

BANKI

, zob. ►FINANSOWE INSTYTUCJE

BARAKI

, prymitywne budowle mieszkalne; pozostałości po ► ARBEITSLAGER AUSCHWITZ-ALHAMMER; jeden z b. został wykorzystany jako zalążek pod budowę ►PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO KOŚCIOŁA W KŁODNICY osiedla b. w okresie „ludowej Polski” występowały na terenie ►STAREJ KUŹNICY; przy ul. Piotra ►SKARGI  zostały zlikwidowane na pocz. l. 70  XX w.; mniej znane  b.  istniały m.in przy ul. ►PIERWSZEGO MAJA – wymieniane w Pierwszej Księdze Pogrzebowej ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII; duża śmiertelność dzieci; brak opracowań na temat jego pochodzenia i bliższej lokalizacji.

AKAD Katowice, księga pogrzebowa parafii Matki Boskiej Różańcowej; M. Grychtoł et al.].Krzyża znak naszą chlubą: 1949-2009 - 60 lat kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Kłodnicy , Ruda Śląska ; Kłodnica 2009

Elektrownia Halemba i tz. Baraki 1973 r.

BARAŃSKI Maksymilian

(*14.04.1926, Chorzów-†9.05. 2010, Dortmund), piłkarz, występował w pierwszoligowej drużynie AKS Chorzów (1938-1939, 1945-1954), 5-krotny reprezentant Polski (1947), trener GKS ►GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA ; uzyskał 2-krotnie awans do ligi okręgowej (1966), ligi międzywojewódzkiej (1968).

Górniczy Klub Sportowy Grunwald Ruda Śląska. Sezon sportowy 1990/1991. Rocznik I, red. T.Wawoczny; archiwum GKS Grunwald Ruda Śląska (dane elektroniczne).

Maksymilian Barański

BARBARA ŚWIĘTA

, figura z najstarszego wyposażenia ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIOŁA W HALEMBIE, do l. 70. XXw. w prawym bocznym ołtarzu; pod koniec  l. 90. XX w. umieszczona w galerii figur na balkonie świątyni, po lewej stronie.

A.Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej, Ruda Śląska 1997.

ŚW. BARBARA  MĘCZENNICA

BARBÓRKA

, święto związane z prężnym na terenie ►HALEMBY kultem św. Barbary (obrazy św. w domach górników; w ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII;  od 1903 coroczne nabożeństwa (widomym tego dowodem jest zakupiona jeszcze w XIX w. figura ►BARBARY ŚW. znajdująca się w kościele parafialnym►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ) pocz. mieszkańców ►GMINY HALEMBA, zatrudnionych w ►GÓRNICTWIE; od 1957 pracowników kopalni Halemba (zob. ►HALEMBA-WIREK KOPALNIA); 30.11.1980 (poświęcenie figury św. Barbary  w cechowni, sfilmowanej przez Polską Kronikę Filmową)- jednorazowo; od 1989 na stale - część uroczystości religijnych B.  odbywa się na terenie kopalni, z procesją do kościoła (w l. 90 XX w. nabożeństwa z udziałem przedstawicieli najwyższych władz państwowych: Lecha Kaczyńskiego, Władysława Stasiaka, Andrzeja Drawicza; miejskich, transmisja Radia Maryja); cz. świecka uroczystości – od 1985 w ►HALI SPORTOWEJ MIEJSKIEGO OŚRODKA SPORTU I REKREACJI IM OLIMPIJCZYKÓW RUDZKICH.

A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997.

BARBÓRKA  1980
TŁUMY WIERNYCH PRZED CECHOWNIĄ KOPALNI HALEMBA, FIGURA ŚW. BARBARY W CECHOWNI KOPALNI HALEMBA

BISKUP HERBERT BEDNORZ W TOWARZYSTWIE KS. ZYGMUNTA DŁUGAJCZYKA (Z LEWEJ)

BARWY

Klub Literacki B. od 1987 jedna ze struktur organizacyjnych Klubu Rudzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej ►MUZA w Rudzie Śląskiej - ►HALEMBIE ; spotkanie klubowe , analiza własnych tekstów poetyko-                literackich, udział w Turniejach Jednego Wiersza; od 1987 organizator corocznego Regionalnego Turnieju Poetyckiego; wydawnictwo tomików i arkuszy poetyckich; periodyku „Krekor” , Biuletynu Literackiego B.         2 almanachów, Pokłosia; od 1996 zmiana siedziby klubu.

BARWY ŚLĄSKA

największa w regionie autorska kolekcja sztuki nieprofesjonalnej otwarta  2011 przez Stanisława Gerarda Trefonia przy ul. ►MŁYŃSKIEJ 16. W zbiorach: obrazy, rzeźby, grafiki reprezentatywnych i mało znanych na Śląsku "artystów dnia siódmego"; ok. 3000 eksponatów (w tym 2,8 tys obrazów, oraz grafik profesjonalnych, rzeźb z węgla, galanterii typu: puchary, wazony i popielnice; dzieła śląskich artystów nieprofesjonalnych: Teofila Ociepki, Bronisława Krawczuka, Erwina Sówki, Władysława Lucińskiego, Dietera Nowaka, Józefa Gajzlera, Maksymiliana Wodziaka, Helmuta Matury, Jerzego Sewiny, Pawła Wróbla, zaliczanych do sztuki intuicyjnej, amatorskiej lub naiwnej; prac nagradzanych w wielu konkursach; związanych ze światem górniczym św. ►  BARBARĄ, skarbnikiem i.in.). Była tworzona ponad 60 lat.

BARWY ŚLĄSKA (WIDOK OD STRONY FRONTU UL MŁYŃSKA (2015)

Więcej zdjęć tutaj

Galeria Barwy Śląska kliknij tutaj

BATALION FORTECZNY „MIKOŁÓW”,

, nadplanowa jednostka wojska polskiego; zmobilizowana przez Batalion Forteczny KOP Małyńsk. B. liczył 33 oficerów i 2600 podoficerów i szeregowców. Uzbrojenie stanowiło: 47 ckm-ów, 6 działek ppanc.,8 moździerzy. Dowódcą oddziału był ppłk Franciszek ►PFEIFFER. Żołnierzy obsadzających fortyfikacje stałe wspierać mieli żołnierze z pododdziałów 55 DP Rez. oraz 23 DP.

www.muzeum-slask1939.pl/content/5

BATALION  ON  „CHORZÓW”

Chorzowski Batalion Obrony Narodowej (B. ON "Chorzów") - pododdział piechoty Wojska Polskiego II RP; sformowany (IX 1937), w składzie Górnośląskiej Brygady Obrony Narodowej, z 4 kompanii wydzielonych z batalionów ON: (bielskiego, cieszyńskiego, oświęcimskiego i zawierciańskiego). Jednostką administracyjną i mobilizującą dla B.C, był 75 Pułk Piechoty; , w skład wchodziły 3 kompanie ckm i komp strzelecka przygotował kompanie strzeleckie dla poszczególnych batalionów fortecznych m. in. dla odcinka ► KOCHŁOWICE. Wiosną 1939 pododdział przeformowany został na etat batalionu ON typ "S". W kampanii wrześniowej jednostka walczyła w składzie ► GRUPY FORTECZNEJ OBSZARU WAROWNEGO "KATOWICE" (►ARMIA "KRAKÓW"): do-ca - mjr Stanisław Wideł.

M. Krwawicz Śląska reduta 1939 /. Warszawa, 1979; wikipedia, http:// www. fortyfikacja. pl/?a=historia

BAUSZTELE

, nazwa nieistniejącego miejsca w ►STAREJ  KUŹNICY, pokrytego licznymi stawami powstałymi w wyniku podjętych przez niemieckie władze okupacyjne wstępnych działań budowlanych (wykopów ziemnych) pod budowę elektrowni; wykorzystywane do kąpieli letnich przez młodzież na przełomie l. 40 i 50. XX w. Obecnie zajęty przez ►ELEKTROWNIĘ HALEMBA.

B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska,  Szczecin , 2014.

BENEFICJUM KOŚCIELNE

, w l. 1907-1950 istniało przy parafii ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ W HALEMBIE; w jego skład wchodziły (1924): chlew, z krową, kozami, 4 koniami, trzodą chlewną; w l. 30. XX w. ogród; na terenie b. został wybudowany ►DOM PARAFIALNY, ostatnim zarządcą b. w 1950 był Józef ► HAROŃSKI.

AKAD Katowice zesp. Akta lokalne sygn. AL. 786.

Farskie pola przed kościołem Matki Boskiej Różańcowej w Halembie (koniec  lat 30 XX.)

Parafialne pole uprawne

BESKIDZKA ULICA

, zob.  ►ULICE W HALEMBIE, KŁODNICY I STAREJ KUŹNICY.

BESLER

, względnie Bresler; ród pierwotnie protestancki, związany prawdopodobnie z hutnictwem dokonał zmiany konfesji – przeszedł na katolicyzm osiedlony na przełomie XVIII–XIX w. w pobliżu ►CARLSHÜTTE, huty Antonia w Nowej  Wsi i Wirku;  etymologia nazwiska kilku działaczy społecznych w Halembie wywodzi je od osób przybyłych z Wrocławia. 1. Anna (*1900, Halemba-), działaczka narodowa; z nominacji ks. Pawła ►LEXA, pierwsza prezes ► TOWARZYSTWA CZYTELNI LUDOWYCH W HALEMBIE. 2 Augustyn (*1840, Stara Kuźnica-†22.03.1926, Halemba), hutnik; jeden z członków I i II ► RADY PARAFIALNEJ MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ  3. Franciszek ( *1887 lub 9.10.1906, Halemba -31.05.1950, Nowy Bytom), weteran powstań śląskich; działacz ► ZJEDNOCZENIA ZAWODOWEGO POLSKIEGO W HALEMBIE. Pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ W HALEMBIE; 4 Karol (*1827-†5.03.1899, Halemba), współfundator krzyża (zob. ► KRZYŻE i KAPLICE) z 1892 przy ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIELE W ►HALEMBIE; właściciel budynku pierwszej szkoły od 1881 do lat 80 tych XX w. służył  celom mieszkalnym, pod zarządem Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych –rozebrany VI 1994 5.Marta, (٭10.03.1894, Halemba-?), działacz samorządowy prezes parafialnego koła ► CARITAS (1945-?); ponadto trójka  osób noszących to nazwisko (Franciszek, Ignacy, Wincenty) znajduje  się na tablicy  poległych w ►PIERWSZEJ i DRUGIEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ.

APK, USC Halemba-księga urodzeń, księga zgonów; zesp. Starostwo Katowice A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997;  Czterdziestolecie KWK Halemba 1957-1997, red. H. Buszman [i in], Ruda Śląska 1997; Tablica upamiętniająca poległych w I i II  wojnie światowej na cmentarzu komunalnym w Halembie

BETAŃSKA MISJA WSPIERANIA KAPŁANÓW

grupa modlitewna w parafii pw. ► BOŻEGO NARODZENIA W HALEMBIE ,zał. 2003 , 40 osób (2013). Działalność: co miesięczne spotkania na Eucharystii (w każdy czwartek) przyjmowanej w intencji kapłanów i popołudniowej adoracji Najświętszego Sakramentu; spotkania z moderatorami m.in. z s. Gabrielą.

http://www.betanki.pl/aktualnosci/aktualnosci/38/10-lat-bmwk-w-rudzie-slaskiej#1

BETHOVEEN STRAßE

W okresie okupacji hitler. nazwa ul. Strzelców Bytomskich (zob. Tabela ►Ulice Halemby, Kłodnicy i Starej Kuźnicy)

BEZPARTYJNY BLOK WSPÓŁPRACY Z RZĄDEM.

, partia polit. o zabarwieniu sanacyjnym – powstała w I 1928, wspierała Józefa Piłsudskiego; miała silne poparcie w ►KŁODNICY; w l. 30. XX w. należeli do niej Franciszek ►BURSZKA, Franciszek ► BUJOCZEK, Emanuel ►GRUSZCZYK, Paweł Nierychło.

APK, zesp. Wydział Powiatowy Katowice, sygn. 126, 238.

BIAŁAS FRANCISZEK
*6.10.1897, Niezdrowice k. Ujazdu, -†,) kotlarz, działacz samorządowy w ► HALEMBIE od 1921. Po II wojnie światowej mieszkał w ►KŁODNICY (Ignacego ► KACZMARKA ULICA 23), w l. 1946-1951 oddelegowany przez Związki Zawodowe do pracy w ►GMINIE HALEMBA, działał w Komisji Opieki Społecznej.

APK, zesp. PRN Katowice; AKAD, Księga ślubów parafii Matki Boskiej Różańcowej.

BIAŁAS KONRAD

(*8.12.1914 Halemba – †9.01.1983), Ruda Śląska-Halemba), piłkarz, zaw. ► ODDZIAŁU MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ W HALEMBIE (1935-1939), czł. zespołu, który w 1935 i w 1937 zdobył mistrzostwo organizacji młodopowstańczej w województwie śląskim; 1940 powołany do armii niemieckiej, zbiegł do partyzantki francuskiej. Pochowany na ►CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE.

Lit. T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

BIBLIOTEKA PARAFIALNA

, utworzona(2002) w budynku ►DOMU PARAFIALNEGO PRZY MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE, utworzona w 2002 z księgozbioru ks. Alojzego BRZEZINY, zlikwidowanej ►FILII NR 5 MIEJSKIEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W RUDZIE ŚLĄSKIEJ, darów prywatnych; tworzona przez kilka lat przy współpracy Marii ►GRZYWOCZ, Hildegardy Nolepa, Eryki Jagły, Róży Czenczek, Łukasza Skiby, Krzysztofa Kuberka (ob. także Genowefy Gawlik); 3567 książek (słowniki, encyklopedie, powieści, biografie, monografie, książki z zakresu teologii, filozofii, sztuki, o tematyce Maryjnej, biblijnej, książki dla dzieci, duży zbiór poświęcony Janowi Pawłowi II i wiele innych)
- 173 broszury, z czasopism► PACIORKI NADZIEI, Gość Niedzielny.

A. Brzezina, Nasza biblioteka, „Paciorki nadziei”, 2002, nr 2.

BIBLIOTEKA PARAFIALNA –OTWARCIE LOKALU (2002) PRZECIĘCIE WSTĘGI PRZEZ KS ALOJZEGO BRZEZINĘ W TOWARZYSTWIE KS. BERNARDA DROZDA; NA DRUGIM PLANIE ERYKA JAGŁA

KS. ALOJZY BRZEZINA LUSTRUJE  BIBLIOTEKĘ PARAFIALNĄ, Z TYŁU RÓŻA CZENCZEK

BIEGAŃSKI  Stanisław

(*7.10. 1908, Stara Kuźnica-†28.12.1965, Ruda Śl. Stara Kuźnica); kierowca –właściciel pierwszego samochodu w ►HALEMBIE; w okresie międzywojennym osobisty szofer  szefa firmy meblowej Bergera w Nowej Wsi, wojennym – kopalni Delbruck w Makoszowach; w 1945 pierwszy na liście mieszkańców ► STAREJ KUŹNICY wywiezionych do Rosji; w 1946 pracownik gminy (szofer), od 1950  górnik kopalni Bielszowice.

AKAD, zesp. Księgi metrykalne sygn. 1156.

Stanisław Biegański

Stanisław Biegański osobisty szofer  szefa firmy meblowej Bergera w Nowej Wsi

BIEGI NIEPODLEGŁOŚCI

, cykliczna impreza sportowa organizowana od 1993 z okazji Święta Niepodległości w ►BOROWSKICH LASACH przez Towarzystwo Lekkoatletyczne ►POGOŃ RUDA ŚLĄSKA w kategoriach wiekowych dla seniorów (12 km), chłopców i dziewcząt (3 km), Nordic Walking (8 km), kobiet (6 km), biegu rodzinnym; pomysłodawcą zawodów był Henryk Kopeć.

BIEGI NIEPODLEGŁOŚCI kliknij tutaj

BIELCZOWCY

, ród szlachecki z Bielszowic; protoplasta Maciej. B, wzmiankowany 1472; jego brat Jan –bytomski starosta; właściciele  ►FOLWARKU W ►KŁODNICY Krzysztof B. starszy (poł. XVII  w.), Krzysztof B. młodszy (1701)

J. Knosała, Bielszowice, Kończyce, Pawłów : historyczny zarys, Katowice 1928; J. Kołodziej, Jesteśmy z żelaza czyli rzecz o Starej Kuźnicy i Kłodnicy. Ruda Śląska, 2009.

BIELSCHOWITZER STRAßE

, w l.1939-1945 nazwa ►HALEMBSKIEJ ULICY

BIELSZOWICE

, zach. dz. ►RUDY ŚLĄSKIEJ; HALEMBĘ położoną na pn.-zach. od B. łączą więzi społ. – gosp.; Kopalnia Bielszowice, od 1896 dawała zatrudnienie mieszkańcom Halemby ( m.in. KRZYKOWSKI Tomasz ►MAŃKA Antoni, ►MARSZOŁEK Teodor i in).; osiedleńcze: Osiedle ►HALEMBA II przyjęło wielu mieszkańców B. od l. 60 XX w. w związku z wyburzeniami domów w B spowodowanych szkodami górniczymi; komunikacyjne- na terenie B. zlokalizowano stację kolejową ► RUDA-HALEMBA, przez ►ALODIALNY LAS biegła trasa kolejki wąskotorowej (zob. ►TORY KOLEJOWE) na hałdy ►BOROWA I, ► BOROWA II; kulturalną: parafia p.w. ► MARII MAGDALENY ofiarowała w 1890 dla ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ KOŚCIOŁA ►ORGANY; sportowe: przed powstaniem ►HALI SPORTOWEJ MIEJSKIEGO OŚRODKA SPORTU I REKREACJI IM. RUDZKICH  OLIMPIJCZYKÓW piłkarze ręczni ►GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA korzystali z hali Zgody B.; w sferze hipotez pozostaje kwestia uczestnictwa do ►WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH KOŚCIOŁA W B. mieszkańców ►HALEMBSKIEJ KUŹNICY, przed powstaniem ►TRÓJCY PRZENAJŚWIĘTSZEJ W KOCHŁOWICACH.

Halembscy górnicy w kopalni Bielszowice (1926)

BIELSZOWICKA

W okresie międzywojennym i w l.1945- 1960 nazwa ul. ►HALEMBSKIEJ

BIELSZOWSKI LAS

, Las Skarbofermu; na pd. od dawnej stacji kolej. Ruda Śląska-Bielszowice, obszar tworzący zach. granicę ►HALEMBY; w jego wsch. cz. zakończenie ulic ►NOWY ŚWIAT, ► PODLASKIEJ, Makoszowskiej; dawna trasa kolejki kopalnia Bielszowice- Hałdy w► BOROWEJ WSI. Drzewostan liściasty (młode brzozy, dęby, czerwone buki, lipa drobnolistna, jawor, wiąz górski, kruszczyk szerokolistny, kruszyna, świerk, malina, jeżyna; w podszyciu czeremcha amerykańska; przedzielony nasypem kolejowym; w ►KŁODNICY DOLINIE mocno zdegradowany w l.1926-1939 miejsce polowań m.in.. na głuszce; Z B.L.  był zawodowo związany Felis ►ZADOŃ.

Lit. B. M. Buszman, J. Drobnik, Józef P. Buszman. Tereny leśne Rudy Śląskiej /Ruda Śl. 2006.

Elżbieta Pawełczyk na tle BIELSZOWSKIEGO lasu   (1962)

BIURA TURYSTYCZNE

, w Halembie powstałe od.l.90 XX w .(zob. ►HALINA, ►RELAX)

BLICHARCZYK JÓZEF

(8.10.1899*, Odrzyków w pow. Krosno-?), nauczyciel; absolwent Seminarium Nauczycielskiego w Jaśle; uczestnik I wojny światowej (w armii austriackiej), wojen: polsko-ukraińskiej, polsko-bolszewickiej; do 1926 uczył w Puławach, Górach Opolskich, Dukli, Odrzykoniu; od 1926 zatrudniony w ►SZKOLE NR 1 W STAREJ KUŹNICY, od 1932 kierownik; działacz społeczno-polityczny – prezes miejscowego koła ►TOWARZYSTWA CZYTELNI LUDOWYCH, czł. ► ZWIĄZKU REZERWISTÓW, ►POLSKIEGO ZWIĄZKU ZACHODNIEGO, ►Narodowo-Chrześcijańskiego Zjednoczenia Pracy, jeden ze współzałożycieli ZWIĄZKU POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH W STAREJ KUŹNICY; organizował wykłady dla miejscowego koła ► TOWARZYSTWA POLEK.

Lit. APK, UWŚL-OP, nauczyciele

BLACHA ANDRZEJ

(*26.08.1940, Ruda Śląska-†22.02.2011, Ruda Śląska), nauczyciel matematyki; dyrektor Liceum Ogólnokształcącego w Rudzie Śląskiej inicjator powstania. ► RODZINNEGO DOMU DZIECKA W RUDZIE ŚLĄSKIEJ (1981), mąż Ewy ► B. Zasłużony dla Rudy Śląskiej. (pośmiertnie). Pochowany na ► CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE.

Portal internetowy Wiara pl.; strony internetowe MOPS Ruda Śląska, Ruda Śląska nasze miasto.

Rodzinny Dom Dziecka prowadzony przez Ewę i Andrzeja Blachów

BLACHA EWA

(*11.01.1953-†27.11.2012, Orzesze), pedagog, nauczycielka Szkoły Podstawowej nr 10 w Rudzie Śląskiej 10; współzał. (1981) ►RODZINNEGO DOMU DZIECKA W RUDZIE ŚLĄSKIEJ (jeden z pierwszych w Polsce), odznaczenia: Order Uśmiechu (2008) , Złoty Krzyż Zasługi (2012), Zasłużony dla Rudy Śląskiej (pośmiertnie). Żona Andrzeja ►B. na Pochowana na ►CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE.

Portal internetowy Wiara pl.; strony internetowe MOPS Ruda Śląska, Ruda Śląska nasze miasto

BLAUCIK ALFRED

(*27.11.1928, Bielszowice -†16.05.1999, Tychy); od 1933 zamieszkał w ► HALEMBIE; 1945-1946 uczęszczał do gimnazjum w Nowej Wsi (Wirku), w tym czasie został członkiem ►SODALICJI MARIAŃSKIEJ i pełnił w niej funkcję prezesa (1947-1948); w l. 1946-1948 uczył się w Państwowym Liceum w Chorzowie, gdzie zdał egzamin maturalny. studia w Śląskim Seminarium Duchownym w Krakowie (1948) i na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Święcenia kapłańskie (28 06. 1953); na zastępstwach wakacyjnych w parafiach: ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ W HALEMBIE i Serca Jezusowego w Niedobczycach (1-31 08. 1953); wikariusz w parafiach: św. Jana Chrzciciela w Łaziskach Średnich (1954 - 1957), św. Marii Magdaleny w Cieszynie (1957 - 1958), św. Klemensa w Lędzinach (1958 - 1962), MB Różańcowej w Łaziskach Górnych (1962 - 1964), św. Mikołaja w Łące (1964) jako rektor, Wniebowzięcia MNP w Chorzowie Batorym (1964 - 1967) wikariusz; proboszcz w parafii św. Mikołaja w Pstrążnej (1967 - 1984). Dziekan (1978) Dekanatu Pogrzebieńskiego. Od 1984 proboszcz w parafii MB Pośredniczki Łask w Urbanowicach; od 1994 w stanie spoczynku i zamieszkał na probostwie w Urbanowicach pomagając w duszpasterstwie na terenie dekanatu. Spieszył też z kapłańską posługą dla seniorów mieszkających w Ośrodkach Charytatywnych w Bielszowicach i Nierodzimiu. W czasie choroby ks. Alberta Słupika, swojego następcy w Urbanowicach i jego pobytu w szpitalu od 16. 07. 1997 był administratorem parafii. Pochowany w Urbanowicach.

E-ncyklopedia, Historia Kościoła na Śląsku.

Blaucik Alfred

BŁAŻYCA KONRAD

(*17.02.1899,Halemba-†22.12.1978), sztygar, przewodniczący Gminnej Rady Narodowej w ►GMINIE HALEMBA, powstaniec śląski (uczestnik walk pod Kędzierzynem , czł. placówki ►ZWIĄZKU POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH, ► ZWIĄZKU WETERANÓW POWSTAŃ ŚLĄSKICH, Koła ► ZWIĄZKU BOJOWNIKÓW O WOLNOŚĆ I DEMOKRACJĘ W HALEMBIE. W okresie okupacji hitlerowskiej na robotach przymusowych w III Rzeszy.Pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

APK, zesp.: Gmina Halemba,Starostwo Powiatowe Katowice, ZBOWiD sygn. 84; Inskrypcja nagrobkowa na cmentarzu parafialnym w Halembie

BŁAŻYCA PAWEŁ

(* 25.06. 1895, Halemba-†18.09.1967, Halemba) urzędnik ►GMINY HALEMBA, powstaniec śląski, czł. placówki ►ZWIĄZKU POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH, ► ZWIĄZKU WETERANÓW POWSTAŃ ŚLĄSKICH, Koła ►ZWIĄZKU BOJOWNIKÓW O WOLNOŚĆ I DEMOKRACJĘ W HALEMBIE;  W l. 1942 -48 prezes ►OCHOTNICZEJ STRAŻY POŻARNEJ W HALEMBIE.

Lit. APK, zesp.: Gmina Halemba, Powiatowa Rada Narodowa Katowice; AKAD, księga pogrzebowa parafii Matki Boskiej Różańcowej w Halembie.

Gwóźdź do sztandaru OSP HALEMBA ofiarowany przez Pawła Błażycę

BŁAŻYCA TOMASZ

(29.10.1904*, Halemba-?), pierwszy prezes: ►STOWARZYSZENIA MŁODZIEŻY POLSKIEJ (1925), ►OCHOTNICZEJ STRAŻY POŻARNEJ W HALEMBIE (1937-1939); po ►DRUGIEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ mieszkał w Nowym Bytomiu.

A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997.

BOCIANIE GNIAZDA

, siedziby par bocianich, przeważnie na wysokich drzewach, latarnich ulicznych; zazwyczaj pod opieką ochotniczych straży pożarnych; źródła przedwojenne nie wymieniają b.g. w ► HALEMBIE, ►KŁODNICY i ►STAREJ KUŹNICY; po zakończeniu ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ – do pocz. XXI w. b.g. utrzymywało się przy ul. ►MŁYŃSKIEJ, do 2012 na KORZYNIORZACH; nieczynne b.g. jest widoczne na Kłodnicy, nad brzegiem rz. ► KŁODNICA; od B.G. nazwa stawu.

BOCIANIE GNIAZDO

,staw w ►BOROWYM LESIE , pow. 9,3 ha. , płytki; brzeg łagodny ze wszystkich stron, błotnisty; trzcina tatarak, obejmuje fragment zalanego lasu; ryby: karp,szczupak, leszcz, Łowisko Polskiego Związku Wędkarskiego Katowice Nr. 734. ►WĘDKARSTWO: gruntowe , spławikowe, spinningowe.

Strona internetowa-www wędkuje

Więcej zdjęć tutaj

BOISKA SPORTOWE

;►OBIEKTY związane z rozwojem kultury fizycznej; Na terenie Halemby funkcjonują b. szkolne  i b. pozaszkolne Te pierwsze tworzą zespoły b.; przy ► SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 24 IM POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH (do ►PIŁKI NOŻNEJ, badmintona, koszykówki, urządzeniem lekkoatletycznym (skocznia do skoku w dal), ►GIMNAZJUM NR 8 przy ►GIMNAZJUM NR 6 (boiska do gier  sportowych: koszykówka, piłka ręczna), ►ZESPOŁU SZKOLNO-PRZEDSZKOLNEGO NR 2 Przy Ul. Ignacego ►KACZMARKA 9. Drugi typ reprezentują b: przy ul. PIOTRA ►SKARGI (zob. ►GWIAZDA RUDA ŚLĄSKA), Nieogrodzone-leśne w ►BOROWSKICH LASACH, związane z  ► ŚCIEŻKĄ ZDROWIA. Najstarsze  obiekty  w Halembie związane są ze ► SZKOLNICTWEM i rozwojem ruchu turnerskiego, zostało umieszczone na planie sytuacyjnym z III 1873 po pd. stronie drogi do Carlshütte (zob. ►MŁYŃSKA ULICA) służyło nauczaniu wychowania fizycznego opartego na gimnastyce obejmującą także lekkoatletykę; kolejne b. powstałe  ze środków gminy ► HALEMBA zostało zał. (1905) dla organizacji► SPIELVEREIN , było związane z akcją gier i zabaw młodzieżowych i ludowych Volks und Jugendspiele propagującej palant i tamburyno; od pocz. l.20 XX w. na rozwój b. miał wpływ gwałtowny rozwój ruchu sportowego zwłaszcza piłki nożnej z boisk  piłkarskich  na tzw. ► HASIOKACH; terenie w 1934 wydzierżawionym od HENCKEL VON ► DONNERSMARCKA,  w rejonie sklepu ►MERKURY korzystały ►GWIAZDA HALEMBA, ►KATOLICKIE STOWARZYSZENIE MŁODZIEŻY, ►ODDZIAŁ MŁODZIEŻY POLSKIEJ; na terenie ►STAREJ KUŹNICY KS ►STRZELEC użytkował boisko przy restauracji ►WALDSCHLOß w czasie ►DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ obiekt ten był wykorzystywany przez ►SPORTGEMEINDE HALEMBA W 1945 boisko piłkarskie;na terenie ► BREMEROWIZNY posiadała ►UNIA KŁODNICA; zmienna lokalizacja b. piłkarskich wykorzystywanych kolejno przez Grunwald (Kłodnica, Halemba),  zob. ►GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA była pod koniec l. 50 i na pocz. l. 60 XX w. zależna od budowy linii kolejowych, sekcja piłki ręcznej tych klubów u zarania jej działalności   wykorzystywała boisko ► SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 24. zob.  ►STADION GKS ►GRUNWALD RUDA ŚLĄSKA; w l. 60 XX wraz z oddaniem do  użytku nowych szkół powstawały boiska szkolne, modernizowane w różnych okresach czasu; od 2011 istnieje b. do paintballa na terenie ►BORÓWKI, w 2016 powstał pierwszy w Rudzie Śląskiej (jeden z 4 zaplanowanych) tor  kolarski tzw.  pumptrack) na pograniczu Lasów ►Borowskich i zespołu obiektów sport. przy ►Szkole Podstawowej  nr 15; obok zob. ►AQUADROMU  powstało b. do siatkówki plażowej , w planie budowa boiska do squascha

Boisko przy Szkole Podstawowej nr.24

BOROWA

, ulica 360 m., na Osiedlu ►HALEMBA II; boczna ul. ►LEŚNEJ; położona częściowo w miejscu dawnej ►LEŚNEJ KOLONII; w pobliżu szlak turystyczny (zielony) łączący Osiedle z ośrodkiem ►BOROWSKIE LASY.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

BOROWA I

, zob. ►HAŁDY

BOROWA I

, wspólne , nieczynne zwałowisko (Kopalni „Zabrze-Bielszowice” i ELEKTROWNI „HALEMBA”), eksploatowane do końca l. 70-tych XX w.; rekultywowana  jest porośnięta lasem mieszanym z dominacją brzozy brodawkowatej (Betula pendula); porosty naziemne i wątrobowce,; u podnóża w zapadlisku tektonicznym – staw   ; zbocze hałdy, (brzegu stawu), porośnięte  roślinami ruderalnymi: kozibrodem łąkowym (Tragopogon pratensis), tobołkamii polnymi (Thlaspi arvense), rumianem (Anthemis sp.), ostrożeniem polnym (Cirsium arvense), wierzbówką kiprzycą (Epilobium angustifolium), przytulią czepną (Galium aparine), nawłocią kanadyjską (Solidago canadensis), podbiałem pospolitym (Tussilago farfara). Rozciaga się pomiędzy osiedlem ►HALEMBA II i ►PIASKOWĄ ulicą.

http://www.rtpd.eu/pdf/s03_przezzameknahalde.pdf

Roślinność na hałdzie Borowa I

Wymarła roślinność na stawie Wielgi

Więcej zdjęć tutaj

BOROWA II

, nieczynna hałda Kopalni Zabrze - Bielszowice , po wsch. stronie drogi Kończyce-Chudów, ok. 1,5 km. dł, w Bielszowskim Lesie, na pd. sięga brzegów rz. KŁODNICY; w formie płaskowyżu; punkt widokowy z panoramą na Paniówki, Knurów i Czerwionkę, Mikołowski  Garb.

Ścieżka na hałdę Borowa II

Więcej zdjęć tutaj

BOROWA WIEŚ

(niem. Neudorf, Bor Neudorf) , sołectwo położone w pn.-zach. cz. Mikołowa w województwie śląskim, nad ►KŁODNICĄ I ►PROMNĄ. 1,9 tys. osób; zabytkowy kościół drewniany p. w. Świętego Mikołaja (przeniesiony z Przyszowic); jako Nowa Wieś B.W. była wzmiankowana w 1586;  zał. po ► HUSYCKICH WOJNACH w okresie ożywienia gospodarczego i długotrwałego pokoju sprzyjającemu osadnictwu ►ZAGRODNIKÓW i ► CHAŁUPNIKÓW, poddanych księcia pszczyńskiego; w XVIII w. zaczęła się pojawiać nazwa dwuczłonowa, która na pocz. XX w. stopniowo wyparła nazwę pierwotną. Z B.W. łączyły ►HALEMBĘ wielopłaszczyznowe więzi W 1932 cz. B.W. należąca dotąd administracyjnie do B.W. a kościelnie do parafii ►MIKOŁAJA ŚW. w Przyszowicach (► LEŚNA KOLONIA) włączono do ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE Pod koniec 1968 cz. miejscowości tej parafii m.in. ul.: Piaskowa (zob. ► KORZYNIEC), Oświęcimska, Strażacka Wolności włączono do parafii Mikołaja św.; na terenie miejscowości leżą ośrodki wypoczynkowe (zob. ►BORÓWKA, ► BOROWSKIE LASY, ► HALEMBSKIE STAWY, tworzone przez kopalnię Halemba; przez B.W. i HALEMBĘ biegnie ►KRAWĘDZIOWY SZLAK TURYSTYCZNY GOP wpisany na Szlak Architektury Drewnianej województwa śląskiego, Ośrodek dla Osób Niepełnosprawnych "Miłosierdzie Boże", prowadzony przez ►CARITAS.

P. Noparlik, Historia szkoły w Mikołowie-Borowej Wsi na tle dziejów miejscowości Mikołów, 2009.

Wejście do budynku Gminy w Borowej Wsi (1944)

BOROWA WIEŚ,

, piaskownia - teren eksploatacji piasku posadzkowego Kopalni Węgla Kamiennego Bielszowice ma pograniczu gmin BIELSZOWICE, B. W. ►HALEMBA, ►STARA KUŹNICA, uruchomiona 1931, z kopalnią połączona wąskotorową linią kolejową (zob. ►TORY KOLEJOWE), czynna do l.. 60 XX.; potem hałdy ►BOROWA I i ►BOROWA II.

/ K. Soida, M. Furtek, T. Roszak, Koleje piaskowe t.1. Rybnik 2007.

BOROWIEC

, zob. ►PANIOK

BOROWIEC

, staw na terenie ►DOMINIUM ►STAREJ KUŹNICY, 29 mórg wymieniany przez Feliksa ►TRIESTA (1865), zlokalizowany zapewne w lesie ►B. (Zob. ► PANIOK); w 2015 zbiornik wyschnięty, roboty inwestycyjne.

F. Triest, Topographisches Handbuch von Oberschlesien / im Auftrage der Koniglichen Regierung und nach amtlichen Quellen, Breslau, 1865; B.Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

Borowiec- polana kierunek Wygoda

Więcej zdjęć tutaj

BOROWSKIE LASY

, ośrodek wypoczynkowy w kompleksie leśnym ►BOROWY LAS ,w Pd. -zach. cz. ► HALEMBY, w odległości 1 km od osiedla ►HALEMBA II, zał. 1975 obejmuje: ► BORÓWKĘ, ►STAWY HALEMBSKIE, ścieżką zdrowia (otwartą przez Tomasza Hopfera 1980).

Lit. B. M. Buszman, J. Drobnik, Józef P. Buszman. Tereny leśne Rudy Śląskiej /Ruda ŚL 2006.

BOROWY LAS

Kompleks leśny w przewadze sosnowy, położony między ►BOROWĄ WSIĄ i ► HALEMBĄ. W zachodniej części lasu znajduje się zrekultywowana ►HAŁDA Borowa I”.

Lit. B. M. Buszman, J. Drobnik, Józef P. Buszman. Tereny leśne Rudy Śląskiej /Ruda ŚL 2006.

Las Borowy skrawek północny

BORÓWKA

Ośrodek wypoczynkowy kopalni Halemba (zob. ►HALEMBA - NOWY WIREK KOPALNIA), powstał na podstawie porozumienia (2.10.1972) Państwowego Zarządu Lasów Państwowych w Katowicach i Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Rudzie Śląskiej. w ►BOROWSKICH LASACH z boiskiem, placem zabaw dla dzieci; po 1990 podupadł, w 2002 przekazany miastu przez Rudzkie Gwarectwo Węglowe; 2004 właścicielem Wojciech  Skrzypiec ; bar letni, grill; obecnie czynne jedynie boisko   do paintballa.

Spotkanie integracyjne pionu ekonomicznego kopalni Halemba(L 80 XX w.)

BOŻE CIAŁO

, tradycyjna uroczystość kościelna; połączona z procesją teoforyczną ulicami dzielnicy urządzona od powstania poszczególnych parafii; w l. 1957-1979 z różnymi obostrzeniami władz a zwłaszcza fotografowaniem jej uczestników oraz dekorujących okna domostw; klasyczna trasa procesji W  ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII przebiegała przez ul. ►PIERWSZEGO MAJA,  ►HARCERSKĄ ► PAKUŁY ALBERTA(  wariantowo ►ARMII KRAJOWEJ, ► JADWIGI ŚLĄSKIEJ, ►LEXA PAWŁA KS., ►GRODZKĄ), ►HALEMBSKĄ (1 Maja aż do ►KRZYŻA przy budynku ►GMINY W STAREJ KUŹNICY) do KOŚCIOŁA ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ, z ołtarzami pod zakładem fryzjerskim  ►Poloka, sklepem mięsnym Grafika, krzyżem na Starej Kuźnicy i pod kinem ►LUDOWYM; w 1962 brało w niej udział 2-3 tys. Mieszkańców► MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII; w l. 70 XX w. podjęte przez władze miejskie nieudane próby niedopuszczenia  procesji na ul 1-go Majapo 1989 nastąpiły  urozmaicenia trasy, m.in.   obejmowała ona Starą Kuźnicę z miejscem upamiętnionym ►AUSCHWITZ; ul ►MŁYŃSKĄ, ul ►KŁODNICKĄ i Poli Gojawiczyńskiej  (1996); od 1995 cztery ołtarze przenośne (projekt. Jan  Cichoń) wykonane przez firmę KONSBAK brali w niej udział niekiedy księża z Afryki .
A. Brzezina ,  [i. in.], Halemba. Historia  i  teraźniejszość  parafii  Matki  Boskiej  Różańcowej,  Halemba  1997.

Boże Ciało (II poł. l. 40  XX w.)

Wylot ul.Halembskiej w tle budynek szkoły katolickiej(l.60 XX w)

Boże Ciało (l60 XX w) Kuźnica Zachodnia

Bloki Awaryjne 1969 r

Boże Ciało 1982 rok ul.Harcerska;z monstrancją ks.Józef Garus

Boże Ciało -przygotowanie wieńców

BOŻEGO NARODZENIA KOMPLEKS SAKRALNY W HALEMBIE

, składa się z kościoła parafialnego, domu parafialnego, salek katechetycznych, biblioteki, sali konwentu, mieszkań proboszcza, wikarych, pomieszczeń gospodarczych, kancelarii parafialnej, dzwonnicy wolno stojącej; w obrębie grób ks. Zygmunta ►DŁUGAJCZYKA; budowany w l. 1976-1980; poświęcony 20.12. 1981; proj. : Mieczysław Molnicki, Stanisław Kwaśniewicz, Franciszek Klimek.; artyści wnętrz: Adam Romaniuk. - Aleksandra Wiatrowska.

Sztuka sakralna Rudy Śląskiej.  Red. Naukowa B. Szczypka-Gwiazda, Michał Lubina, Ruda Śl. 2005.

Konstrukcja kościoła Bożego Narodzenia na Kolonii Leśnej

Więcej zdjęć tutaj

Widok Kościoła Bożego Narodzenia od frontu

Więcej zdjęć tutaj

Zdjęcia wewnątrz kościoła tutaj

Jerzy Sewina Nowy kościół w Halembie

BOŻEGO NARODZENIA PARAFIA W HALEMBIE

Parafia w archidiecezji katowickiej, w ►KOCHŁOWICKIM DEKANACIE. Ustanowiona 29 V 1980; 25 tys. parafian, obecnie 11,7 tys. ; wyodrębniona z ► MATKI BOŻEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE. we IX.1980; obejmuje osiedla ► LEŚNA, ►HALEMBA II; z ulicami: ►BOROWA, ►ENERGETYKÓW, ►GRABOWA, ►KOSYNIERÓW, PIERWSZEGO MAJA (5, 7, 21, 23, 25), ►MIĘDZYBLOKOWA, ►MIODOWA, MODRZEWIOWA, ►LEŚNA, Olszynowa, ►RACŁAWICKA, ► SOLIDARNOŚCI, ►ZAMENHOFFA. proboszczowie ks. Zygmunt ► DŁUGAJCZYK,  Ryszard Kokoszka; 22 powołania kapłańskie i 4 siostry zakonne. W 1993   udzielono w parafii święceń diakonatu 21 klerykom katowickiego seminarium, a 26.08.1994 święcenia kapłańskie z rąk ordynariusza diecezji Czeskie Budziejowice, biskupa Antoniego Liszki przyjął o. Mirosław Jesel. Ruchy i stowarzyszenia: ►AKCJA KATOLICKA, ►CANTATE DEO, duszpasterstwo nauczycieli, ►DZIECI MARYI, ►FILIPA NEREUSZA ŚWIĘTEGO STOWARZYSZENIE, grupa Poniedziałek, ►ODNOWA W DUCHU ŚWIĘTYM, ►RADIO MARYJA ►STRAŻ HONOROWA NAJŚWIĘTSZEGO SERCA PANA JEZUSA, TRZECI ZAKON; inicjator ► HALEMBSKICH  MŁODZIEŻOWYCH PIELGRZYMEK PIESZYCH DO CZĘSTOCHOWY. W parafii ukazuje się gazetka parafialna pt. ►BOŻE NARODZENIE.Strona internetowa

Źródła: AKAD, zesp. Parafia Matki Boskiej Różańcowej w Halembie; strony internetowe Parafii Bożego Narodzenia w Halembie, Archidiecezji Śląskiej; Z. Kocoń , J. Smolec, Parafie i kapłani Archidiecezji Katowickiej : 2009/2010 /, Katowice 2010.
Strona internetowa kliknij tutaj

BOŻE NARODZENIE

, gazetka parafialna wydawana przez ►BOŻEGO NARODZENIA PARAFIĘ W HALEMBIE; ilustr. Miesięcznik ; inicjatorem był ks.. Franciszka Koeniga; pierwszy nr  25.12.1993; przeciętny nakład 270 największy nakład 500 (VIII 2013) egzemplarzy; przeważa tematyka religijna; opiekunowie: ks.: Franciszek Koenig, ks. Korneliusz Nóżka,  Waldemar Pawlik, Bogusław Okienko, Ryszard Kokoszka, Jan Oko. Mateusz Dziurowicz, Piotr Skrobol Mateusz Dziurowicz aktualny red. Anna Zagalska.

Informacje ks. dr Leszka Makówki

BREJZA JAN

(* 10.12, 1901, Nowy Bytom- †11.03.1971, Halemba), działacz społeczny i niepodległościowy; w okresie plebiscytu był łącznikiem między okręgowym i lokalnym biurem plebiscytowym w Nowej Wsi; uczestnik ►DRUGIEGO POWSTANIA ŚLĄSKIEGO (w oddziale samoobrony na terenu Wirka), w ► TRZECIM POWSTANIU ŚLĄSKIM , żołnierz  II baonu 16 pp brał udział w walkach na terenie Nowej Wsi; w l. 1922-1939 działalność w TOWARZYSTWIE ►GIMNASTYCZNYM SOKÓŁ w Nowej Wsi, sekretarz tamtejszego chóru “Słowiczek”, od l. 30 XX   w. mieszkał na terenie ►HALEMBY, właściciel domu przy ul. Armii Ludowej 31, (zob. ► NOWY ŚWIAT), gdzie wstąpił do grupy miejscowej ► ZWIĄZKU POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH; po 1945 w ► ZWIĄZKU WETERANÓW POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH I ► ZWIĄZKU BOJOWNIKÓW O WOLNOŚĆ I DEMOKRACJĘ; hutnik, mistrz walcowni blachy grubej w Hucie Pokój w Rudzie Śląskiej-Nowym Bytomiu. Pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM W HALEMBIE.

APK zesp. ZBOWID Okr Kat. Sygn.85; inskrypcja nagrobkowa na cmentarzu parafialnym w Rudzie Śl.-Halembie; Czterdziestolecie istnienia chóru "Słowiczek" w Wirku : księga pamiątkowa / [red. kolegium w składzie Adolf Dygacz, Stanisław Komander, Antoni Sylwester]. Katowice 1960.

BREMEROWIZNA

, nazwa topograficzna w gminie ►KŁODNICA, związana z Bremmerem, żydowskim właścicielem terenu z okresu międzywojennego, po jego śmierci w obozie koncentracyjnym Auschwitz, w 1945 wdowa zezwoliła użytkowanie terenu przez Klub Sportowy ►UNIA KŁODNICA; w 1947 przekazała go na ► CMENTARZ PARAFIALNY W KŁODNICY

M. Grychtoł et al. Krzyża znak naszą chlubą : 1949-2009 - 60 lat kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Kłodnicy / , Ruda Śląska ; Kłodnica, 2010.

BRODZIŃSKIEGO KAZIMIERZA

,ulica, przecznica dł. ok. 680 m. łącząca ul. ►KŁODNICKĄ z ► AWARYJNYMI BLOKAMI; ►TARGOWISKO dzielnicowe, pawilon sieci handlowej Biedronka, parking; dawna siedziba REKREACYJNO-SPORTOWEGO KLUBU ► GWIAZDA.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

BROL Mikołaj

(*1.12.1910, Halemba -†22.04.2001, Ruda Śląska), tapicer, piłkarz: zawodnik ► STOWARZYSZENIA MŁODZIEŻY POLSKIEJ (1927-1929), ► ODDZIAŁU MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ (1935-1939), w rozgrywkach młodopowstańczych zdobył wraz z zespołem 1 m. w 1936 i w 1938;   pochowany na ►CMENTARZU PARAFIALNYM w ►HALEMBIE.

Lit. T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005

Gwóźdź do sztandaru OSP HALEMBA ofiarowany przez Mikołaja Brola

Brol Mikołaj

BROL Nikodem

, pseud. Mikuś (*1.09.1918, Halemba – †12.08.1942, Rżew n. Wołgą), piłkarz –pomocnik RKS► GWIAZDA HALEMBA; żołnierz Wermachtu- poległ w walkach z wojskami sowieckimi.

T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

Brol Nikodem

BROL Walenty

(*28.01.1908, Halemba- †po 1957); powstaniec śląski; w ►PIERWSZYM POWSTANIU ŚLĄSKIM brał udział w walkach pod Katowicami, w ►III w rejonie Bujakowa, Paniów i Paniówek, został ranny w nogę; po 1945 mieszkał w Czechowicach-Dziedzicach. Czł. ZBOWiD.

BROL Wincenty

(٭8.01.1900,Halemba-†9.04.1985, Halemba), powstaniec śląski, sportowiec; górnik kopalni; od 1919 czł. ►TOWARZYSTWA GIMNASTYCZNEGO SOKÓŁ W HALEMBIE, TOWARZYSTWA CYKLISTÓW ►STRZAŁA HALEMBA, KLUBU SPORTOWEGO ►GWIAZDA HALEMBA; Chóru zaprzysiężony w ►POLSKIEJ ORGANIZACJI GÓRNEGO ŚLĄSKA; uczestnik I i III powstania śląskiego (walki o Wirek, Kędzierzyn, Koźle, Rozwada, Koźle Port, Sławęcicie, po zakończeniu III powstania śląskiego w Udział w cernowaniu Bytomia d-ca  Jan Halek; stróżował w młynie (1945) ; ułan w  I szwadronie III pułku ułanów w Tarnowie; czł. Rady Zakładowej Kop. Bielszowice; 1945-1947 pracownik ►GMINY HALEMBA; 1945 reaktywował ZWIĄZEK WETERANÓW POWSTAŃ ŚLĄSKICH W HALEMBIE. Pochowany na ► CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE.

Lit. T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005

BRONISŁAWA BŁOGOSŁAWIONA

, figura w galerii balkonowej; postać w habicie zakonnym ss. Norbertanek, z dłońmi skrzyżowanymi na piersiach; jedna z dwóch patronek ►SODALICJI MARIAŃSKIEJ przy   ► MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFII W HALEMBIE (noszona podczas różnych uroczystości kościelnych).

AKAD zesp. ARZ, sygn 540.

Figura błog. Bronisławy

BROWAR W STAREJ KUŹNICY

; powstał ok.1721, w l.1731-1775 prawdopodobnie nieczynny; w l. 1775-1779 próba wznowienia produkcji piwa razem z wódką (Palarnia w Starej Kuźnice), zlikwidowany ze względów ekon.; piwowarzy: Antoni Chwejkowski, Szymon Wieczorek. Zob. też► GORZELNIA W STAREJ KUŹNICY.

J. Kruczek. O piwowarach i browarach pszczyńskich, Pszczyna 1989.

BRYCH Józef

*17.03.1900, Halemba-†11.08.1969, Wirek), powstaniec śląski, uczestnik ► TRZECIEGO POWSTANIA ŚLĄSKIEGO (szlak bojowy od ►HALEMBY do Góry św. Anny) w 1 pułku 7 kompanii, 2 baonu. W 1939 walczył w obronie polskich granic (Pawłów- Kończyce), piłkarz KS GWIAZDA HALEMBA (1921-1924). Pochowany na cmentarzu parafii Andrzeja Boboli w Rudzie Śl. Wirku.

źródła: APK, zesp.  ZBOWiD ZO KAT, sygn. 556/14;  T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005.

Brych Józef

BRZECHWY JANA

, ulica . okrężna, łącząca ul. ►PIERWSZEGO MAJA i ►KŁODNICKĄ, w zach. cz. rozgranicza ►AWARYJNE OSIEDLE i ►STARĄ HALEMBĘ; zabudowana blokami, postój taksówek; w cz. zaprojektowana w miejscu dawnego przebiegu linii kolejowej Kopalnia Bielszowice-Kopalnia Halemba (zob. ►KOLEJE) i  nieistniejącej ul. Myśliwskiej.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009.

BRZEZINA ALOJZY

(*19.08.1931, Wilcza- †13.05.2008, Knurów), ksiądz, uczeń Państwowego Gimnazjum i Liceum w Rybniku (1945-1951); po studiach teologicznych – (Wydział Teologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego, Śląskie Seminarium Duchowne w Krakowie (tzw. Studium Domesticum), przyjął święcenia kapłańskie w katowickiej katedrze Chrystusa Króla,  (24.06. 1956); duszpasterz  w parafiach św. Józefa w Zabrzegu. św. Antoniego w Siemianowicach Śląskich, św. Jacka w Ochojcu, św. Józefa w Rudzie Śląskiej, ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ w ►HALEMBIE, (od I 1970 proboszcz, od 1998 na emeryturze). Przewodząc tej wspólnocie parafialnej, wniósł także wielki wkład w powstanie nowego kościoła i ►BOŻEGO NARODZENIA parafii na osiedlu w ► HALEMBIE II. W czasie trwania I Synodu Diecezji Katowickiej uczestniczył w pracach Komisji do spraw Duchowieństwa. Był jednym ze współautorów monografii parafii halembskiej. Był inicjatorem powstania gazetki parafialnej ► PACIORKI NADZIEI,   Pochowany został na ►CMENTARZU PARAFIALNYM w HALEMBIE.

AKAD, akta osobowe; A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997; Słownik biograficzny duchowieństwa (archi)diecezji katowickiej 1922-2008 / red. nauk. Jerzy Myszor ; współpr. Damian Bednarski [et al.] ; Katowice 2009; E-ncyklopedia Kościoła

ks.Alojzy Brzezina

BRZEZINY

, zob.► BRZEŹCE

BRZEŹCE

, Brzeziny, nazwa partii lasu na terenie ►KOCHŁOWIC, w okolicach wsi ► KŁODNICA; na planie faktora ►CARLHÜTTE Szymona Musiała, jako rola odstępowana od proboszcza Jerzego ►PRZYBYŁĘ w Kłodnicy i nowo nabytej od ►DWORSKICH OBSZARÓW W HALEMBIE-KŁODNICY; karczowisko wielkości 41 mórg magdeburskich, przylegało do ►TRZECIEJ NIWY i łącznie z nią tworzyło największy (62 morgi magdeburskie) dział rolny spośród gruntów proboszczowskich; hr. ►ŁAZARZ HENCKEL VON DONNERSMARCK rościł pretensje do części B., które porosły lasem i były użytkowane przez niego rębnie; nazwa pochodzi od lasu brzozowego.

B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin :2014.

BUBAŁA

, jeden z najstarszych rodów halembskich; osadnicy rolni (nazwisko spotykane pierwotnie w ►STAREJ KUŹNICY i ►KŁODNICY), wymienieni w dokumencie z 1726 r. (Bartosz, Balzer B.); Na tablicy upamiętniającej poległych z Kłodnicy w l. 1914-1945 widnieją: B. Karol, B. Alojzy, B. Ludwik, B. Franciszek, B. Wilhelm; aktualnie nazwisko to w Rudzie Śląskiej noszą 132 osoby. Szewcy o tym nazwisku: Jan B. w Starej Kuźnicy.

A. Badura, Kochłowiczanie w wiekach XVII – XIX w. [w: ] 650 lat Kochłowic : źródła i materiały do dziejów miejscowości : praca zbiorowa / pod red. Marcina Śmierza, Ruda Śl. 2012; inskrypcja na tablicy pamiątkowej (cmentarz parafialny) w Kłodnicy.

BUBAŁOWIZNA

Bubałowa […ówa], obszar ►ŁĄK w ►HALEMBIE STAREJ przylegający do wsch. krawędzi ul. ►HALEMBSKIEJ; bezimienny strumyk – pr. dop. ► KŁODNICY; niewielkie górki - do l. 70 XX  w.teren zimowej rekreacji dzieci szkolnych (saneczkarstwo, łyżwiarstwo).

B. i A. Podgórscy, Nazwy terenowe i miejscowe w Rudzie Śląskiej : od Abesynii do Żylety : leksykon toponimiczno-ojkonimiczny z antologią tekstów źródłowych, Ruda Śląska, Szczecin :2014.

Tereny rekreacyjne na Bubałowiźnie

BUDOWLANYCH ZAWODÓW PRZEDSTAWICIELE

przed Pierwszą Wojną Światową murarzami byli Leon Chwała, Rieger; wśród przedstawicieli tej gałęzi rzemiosła i usług znajdowali się  rzemieślnicy (Remigiusz Szary z Koźla, Jan Latusek z Wojciechowic k. Olesna), którzy do Halemby przybyli w celach matrymonialnych w 1920; w okresie międzywojennym właścicielem firmy budowlanej był przedwcześnie zmarły Tomasz Figlus do najbardziej znanych b. z. p. należeli Walenty ► GÓRNY, Erwin Kozok. Obecnie na terenie dzielnicy funkcjonują w Halembie, RUDPOL (1997), Duo-Fach (2001), F 1 Bud-Rol (zał. 2008), na ► HALEMBIE II ZPK (2007), WOD-GAZ Usługi Instalacyjne Dariusz Kolańczyk w Kłodnicy Polczyk (1994); Dariusz Chwastek (1997), brukowaniem zajmuje się firma KAMEX,

AKAD księgi ślubów i pogrzebów parafii matki Boskiej Różańcowe w Halembie.

Roboty ciesielskie podczas  budowy kościoła Bożego Narodzenia (koniec l. 70 XX  w.)

Roboty murarskie podczas  budowy kościoła Bożego Narodzenia (koniec l. 70 XX  w.)

BUJAKOWSCY

Ród szlachecki herbu Kozioł z Bytkowa; panowie na Bujakowie, Knurowie i Wielkich Paniów; Piotr B. z Knurowa (przed 1598-,†po 1620), gorliwy katolik; w 1598  nabył kuźnicę w Halembie z częścią folwarku w Kłodnicy; inicjator powstania drugiej ►KARCZMY W HALEMBIE (1603), wg J. Kołodzieja aktem tym miał nastąpić  ostateczny podział na odrębne wsie Halemba  i Kłodnica.

R. Sękowski, Herbarz  szlachty śląskiej, t.1 A-C, Katowice 2002; J. Kołodziej, Jesteśmy z żelaza czyli rzecz o Starej Kuźnicy i Kłodnicy , Ruda Śląska 2009

BUJAKOWSKICH HERB

“Kozieł”; w polu czerwonym srebrny kozioł z czarnymi rogami i przepaską; nad hełmem ze srebrno-czerwonymi labrami ten sam kozioł.

A. Kuzio-Podrucki, P. Nadolski, D. Woźnicki, Herbarz bytomski, Bytom 2003.

BUJOCZEK Franciszek;

(*19.09.1874-†27.01.1952), robotnik przemysłowy, właściciel gospodarstwa; w aktach gminy ►KŁODNICA wójt w Kłodnicy (pocz. XX w. co najmniej do 1911), przyczynił się do powstania szkoły (1908), inicjator budowy ►JÓZEFA ŚW. KAPLICY, właściciel dużej ►BIBLIOTEKI (100 vol.), w 1945 organizator oddziałów milicyjnych w ►STAREJ KUŹNICY.

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, Śl. 2009.

BUNKRY

, zob. ►ZESPÓŁ WAROWNY ŚLĄSK

BUREK JAN

(*3.02.1866-†17.12.1939, Halemba), piekarz, współzałożyciel ►OCHOTNICZEJ STRAŻY POŻARNEJ W HALEMBIE,; przed I wojną światową działacz ► STOWARZYSZENIA KATOLICKICH MĘŻÓW I MŁODZIEŃCÓW, ODDZIAŁU GÓRNIKÓW ►ZJEDNOCZENIA ZAWODOWEGO POLSKIEGO; za działalność polską osadzony (1914) w więzieniu; zał. gniazda ►TOWARZYSTWA GIMNASTYCZNEGO SOKÓŁ W HALEMBIE. pierwszy polski naczelnik gminy ►HALEMBA (1922-1926); w l. 1923-1927 zastępca naczelnika ►URZĘDU OKRĘGOWEGO W NOWEJ WSI; później radny z ►LISTY OBYWATELI NARODOWYCH [1931-36], Ojciec Tadeusza ►B.

AKAD księgi pogrzebowe parafii Matki Boskiej Różańcowej w Halembie; APK, zesp. Urząd Wojewódzki Śląski Wydział Administracyjny sygn. 177; A. Brzezina [i in.] Halemba. historia i teraźniejszość parafii Matki Boskiej Różańcowej Ruda Śląska 1997.

Rękopis Jana Burka (1922r)

BUREK TADEUSZ

(٭17.10.1899, Halemba-†7.11.1941, Auschwitz), s. Jana ►B., działacz ruchu oporu, piłkarz – napastnik KS ►GWIAZDA HALEMBA (1920-24), więziony w więzieniu w Katowicach; przewieziony do Auschwitz, nr 1466, rozstrzelany przy bloku nr 11. Nazwisko umieszczone na tablicy upamiętniającej poległych mieszkańców Halemby na ►CMENTARZU KOMUNALNYM W HALEMBIE.

Lit. T. Wawoczny, Leksykon piłkarzy GKS Grunwald Ruda Śląska, Ruda Śląska 2005; B. Tuszyński,  Księga sportowców polskich ofiar II wojny światowej : 1939-1945 /

Burek Tadeusz

BUREK WALERIAN

(-)Pracownik Wydziału Powiatowego w Katowicach (do 1933), prezes ► TOWARZYSTWA GIMNASTYCZNEGO SOKÓŁ HALEMBA (1934), mieszkał przy ul 3 Maja (zob. ►PIERWSZEGO MAJA ULICA), w 1945 właściciel sklepu.

APK, zesp. Wydział Powiatowy Katowice, sygn. 278.

BURSZKA FRANCISZEK

(2.12.1887*-†1965), działacz narodowy i samorządowy; hutnik, zastępca [1923-1926] i wójt gminy ►KŁODNICA (1935-1939), radny w gminie ►HALEMBA z ramienia ►SAMOPOMOCY CHŁOPSKIEJ; działacz plebiscytowy; szef Komitetu Plebiscytowego w Kłodnicy; powstaniec śląski, radny , reprezentował Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem

BURSZKA Paweł

(٭16.12.1919, Kłodnica-†17.10.1942, Auschwitz), działacz ruchu oporu; ślusarz w Zakładach Mechanicznych „Zgoda” w Świętochłowicach i w ► KOCHŁOWICACH, aresztowany 1942 zesłany do obozu koncentracyjnego, bez przydzielonego numeru obozowego zginął rozstrzelany. Patron jednej z ulic w► KŁODNICY.

I. Pająk, Mieszkańcy Śląska, Podbeskidzia, Zagłębia Dąbrowskiego w KL [Konzentrationslager] Auschwitz : księga pamięci. Katowice 1998; M. Grychtoł et al., .Krzyża znak naszą chlubą : 1949-2009 - 60 lat kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Kłodnicy, Kłodnica 2010

BURSZKI PAWŁA ULICA

Ul. w ►KŁODNICY,  ok. 600 m.; układ  południkowy, łączy ► KOCHŁOWICKĄ ULICĘ z ►KACZMARKA IGNACEGO ULICĄ;  przed ► DRUGĄ WOJNĄ ŚWIATOWA i w l.1945-1955 ul. Wolności, do 1990 Findera Pawła; firmy: Termoinstal, warsztaty napraw samochodowych; siedziba SRS ► GWIAZDA RUDA ŚLĄSKA, ośrodek odnowy biologicznej. (zob. też. ► BURSZKA PAWEŁ)

B. Kopiec Ruda Śląska: zarys dziejów. Cz. 3, Kochłowice, Bykowina, Halemba, Kłodnica, Stara Kuźnica, Wirek. Ruda, 2009; strona internetowa e-gospodarka. pl

BUSZMAN HENRYK

(*1935-†1.07.2010), rudzki działacz kulturalny, publicysta, autor książek, mieszkaniec Halemby, absolwent (1957)  Politechniki Gliwickie, (Eksploatacja Złóż Węgla). Mgr  inżynier .Pracownik kopalni „Halemba”, rozpoczynając jako nadgórnik, a kończąc jako kierownik robót górniczych. Od 1967 w kopalni „Bielszowice”, od 1974 główny inżynier ds. bhp w kopalni „Walenty Wawel”. Opracował i wdrożył do praktyki metodę badania biorytmów pracowników dołowych. zajmował stanowisko kierownika robót górniczych awansując na stanowisko głównego inżyniera robót górniczych. Od W 1986 na emeryturze. Pasjonat  historii Rudy Śląskiej i Górnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem dziejów górnictwa węgla kamiennego w Rudzie Śląskiej, członkiem Towarzystwa Przyjaciół Miasta Ruda Śląska, współtwórcą Miejskiej Izby Regionalnej (1976), a następnie Muzeum Społecznego im. Maksymiliana Chroboka. Autor monografii: Kopalnia Węgla Kamiennego „Wawel” w Rudzie Śląskiej w 40-leciu Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej; Tradycje górnictwa węglowego w Rudzie Śląskiej od zarania do 1858 roku; Początki górnictwa i rozwój przemysłu węglowego na Górnym Śląsku do 1858 roku; Tradycje górnicze Rudy Śląskiej w okresie od 1859 do 1918 roku; Kopalnia Węgla Kamiennego „Wawel” w Rudzie śląskiej w 40-leciu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Współautor: Kopalnia Wawel 1752-1987, [red. Jerzy Jaros]; W Pana Dworakowym rudzkim kalejdoskopie historycznym, [red. Jerzy Horwat]; Kopalnia Węgla Kamiennego Bielszowice 1895-1996; 40-lecie Kopalni Węgla Kamiennego Halemba 1957-1997.Wiele opracowań zamieszczał także na łamach „Wiadomości Rudzkich”.

Źródła strona internetowa “Gazety Wyborczej”

BYDŁA ROGATEGO HODOWLA

, dział gospodarki i ►ROLNICTWA; rozwój zapocz. h. wołów-zwierzęcia pociągowego, użytkowanego od zał. ►HALEMBSKIEJ KUŹNICY (transport rudy żelaznej, żelaza), kontynuowanego w XVIII w. w ►CARLHÜTTE (także przewóz węgla), w konkurencji z nielicznymi końmi (zob. ►KONI HODOWLA); od 1603 h. b. r. w ►FOLWARKU HALEMBSKIM, następnie w gminach: ►HALEMBA, ►KŁODNICA, ►STARA KUŹNICA na potrzeby własne ludności tych gmin; w 1845 statystyki wykazywały 83 krowy i 20 cieląt w Halembie, 60 krów i 20 cieląt w Kłodnicy, w Starej Kuźnicy 119 cieląt; 1 krowę posiadał pierwszy nauczyciel halembski – Ignacy ►CHLUBA; podobnie kształtowała się sytuacja w l. 20. XX w. w ►BENEFICJUM; w 1946 łącznie w Halembie i Kłodnicy hodowano 140 szt. b.r.; m.in.: Augustyn Gressler Paweł Nolepa (ul. ►ROLNICZA); Józef Mryka Tomasz Zaczek, Oskar Tomanek, Augustyn Tomczyk, (ul. ►HALEMBSKA), Franciszek Kuś, Herman Krzykowski, Roman Krzykowski, (ul. ►MŁYŃSKA), Franciszek Grzyśka, (►CHŁOPSKA Ulica), Emanuel Krawczyk, Stanisław Loskot, Karol Chwoła, (ul ► PODLASKA); Paweł Brol (ul ►MAKOSZOWSKA); w Kłodnicy Wincenty Wypiór, Franciszek Botor,Besleruw Grzegorz Graca, Emanuel URSON (►KŁODNICKA) Leopold Sewera, Jan Mieszczanin III (Kaczmarka) Franciszek Wycisło (►KACZMARKA IGNACEGO; młode b.r. zostało zarekwirowane przez wojska sowieckie; później b.r.h. zajmowali się też ►EXPATRIANCI (Anna Marderowicz).

AKAD , zesp. Akta Lokalne, sygn. 786; APK, zesp.: Gmina Halemba sygn. 9; Związek Samopomocy Chłopskiej, sygn. 75; J. Kołodziej, Historia Kochłowic = Geszichte Kochlowic, Zabrze 2011.

Hodowla bydła rogatego w gospodarstwie Beslerów na ul Rolniczej

BYTOMSKA KASZTELANIA

, teren zarządzany we wczesnym okresie monarchii piastowskiej przez urzędnika książęcego (czwartego w hierarchii po wojewodzie, kanclerzu i notariuszu) z siedzibą w Bytomiu; należała do Dzielnicy Małopolskiej, pod względem administracji kościelnej większość terenów do dekanatu bytomsko-sławkowskiego; zach. rubieże do dekanatu gliwickiego w Archidiecezji Wrocławskiej; po raz pierwszy wymieniona w źródłach w 1222 – kasztelan Andrzej); nierównomiernie zasiedlona – z centrum osadnictwa w cz. pn. i środk. ; z terenem dziewiczym dla osadnictwa nad rz. ► KŁODNICĄ (zob. też. ► KOCHŁOWICKI OBSZAR OSADNICZY); na zach. sięgała m.in. Bielszowic, Paniówek i Bujakowa; na jej terenach powstały m.in. ► BYTOMSKIE KSIĘSTWO, Gliwickie, itd.

J. Rajman „Pogranicze Śląsko-Małopolskie w Średniowieczu.  Kraków 2000.

BYTOMSKI DEKANAT

zanotowany w dokumentach już w XIV w,, należał do diecezji krakowskiej, a wraz z nią do metropolii gnieźnieńskiej; w 1821 razem z ►PSZCZYŃSKIM DEKANATEM został z niej wyłączony i przyłączony do wrocławskiej. podporządkowany bezpośrednio Stolicy Apostolskiej; w 1907 uległ podziałowi na 4 dekanaty w tym ►KRÓLEWSKOHUCKI DEKANAT; od pocz. istnienia do b.d. należała ► TRÓJCY PRZENAJŚWIĘTSZEJ PARAFIA w ► KOCHŁOWICACH; w l.1890-1907 ►MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ PARAFIA W HALEMBIE.

BYTOMSKIE KSIĘSTWO

(czes. Bytomské knížectví, niem. Herzogtum Beuthen) – księstwo śląskie powstałe w 1284 w wyniku podziału Księstwa Opolskiego, od 1289 roku stało się lennem króla czeskiego. W czasach księcia Kazimierza, B. K. obejmowało największe terytorium w swojej historii. Pd granica opierała się na ► KŁODNICY. funkcję obronną spełniało grodzisko kochłowickie (zob. ► KOCHŁOWICE), broniące dostępu do granic od strony► MIKOŁOWA. w obrębie B.K. znajdowała się ► KUŹNICA HALEMBSKA

J.K. Horwat., Księstwo bytomskie i jego podziały do końca XV w. , Gliwice 1993.

BYTOMSKI POWIAT

, jednostka administracji terytorialnej w królestwie Prus; utworzony 1743 na obszarze ►BYTOMSKIEGO KSIĘSTWA; do 1873 w jego obrębie, na pd. Krańcu znajdowały się GMINY ► HALEMBA i ►KŁODNICA

H. Solger, . Kreis Beuthen in Oberschlesien mit besonderer Berücksichtigung der durch Bergbau und  Huttenbetrieb in ihm hervorgerufenen eigenthumlichen Arbeiter- und Gemeinde- Verhaltnisse / mit Benutzung amtlicher Quellen geschildert von , Beuthen 1860.

Prześlij wiadomość.

A • B • C • Ć • D • E • F • G • H • I • J • K • L • Ł • M • N • Ń • O • P • R • S • Ś • T • U • V • W • Z • Ź • Ż